Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών (1923), μεγάλος αριθμός Ελλήνων προσφύγων εγκαταστάθηκε στον Δήμο Σικυωνίας, κυρίως στον σημερινό οικισμό της Νεαπόλεως. Ένας μικρότερος αριθμός εγκαταστάθηκε στην περιοχή του Ασωπού ποταμού, ωστόσο ο οικισμός εκεί δεν διατηρήθηκε.
Το 1932 ιδρύθηκε ο Σύλλογος Προσφύγων Σικυωνίας, με Πρόεδρο τον Μιχαήλ Κουτουκιάδη και Γενικό Γραμματέα τον Χρίστο Μιχαλούση. Οι πρόσφυγες συνέβαλαν ουσιαστικά στην τοπική ανάπτυξη, με κορυφαίο παράδειγμα τη δωρεάν διάνοιξη αρτεσιανών φρεατίων πόσιμου ύδατος (8 στο Κιάτο, 4 στη Νεάπολη, 2 στο Κάτω Διμηνιό) από τον Γεώργιο Αγαπίδη. Το έργο αυτό εξασφάλισε καθαρό νερό 💧 για τον Δήμο για περίπου 40 χρόνια.
Το 1936, ο Γεώργιος Αγαπίδης εκλέχθηκε Πρόεδρος του Συλλόγου, συνεχίζοντας την προσφορά του στην τοπική κοινωνία. Σημαντική ήταν και η συμβολή του Συλλόγου στην ανέγερση κατοικιών για τους πρόσφυγες, έργο που ολοκληρώθηκε το 1951, έτος διάλυσης του Συλλόγου.
Τον Νοέμβριο του 2014, από απογόνους πρώτης και δεύτερης γενιάς προσφύγων, ιδρύθηκε η Ένωση Μικρασιατών Νεαπόλεως Κιάτου. Πρόσφατα, η ονομασία επεκτάθηκε σε Ένωση Μικρασιατών Σικυωνίας “Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης”, ώστε να εκπροσωπεί όλους τους απογόνους Μικρασιατών του Δήμου Σικυωνίας.
Πρώτη Πρόεδρος του νέου Συλλόγου ήταν η Βασιλική Αγαπίδου. Από το 2021, Πρόεδρος είναι η Βασιλική Μιχαλούση, η οποία επανεξελέγη στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2024.
Το τρέχον Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται από:
Πρόεδρος: Βασιλική Μιχαλούση
Αντιπρόεδρος: Ιωάννης Κωνσταντίνου
Γενική Γραμματέας: Αικατερίνη Κασκαρέλη
Ταμίας: Ελένη Κωνσταντίνου
Μέλη: Αγγελική Ρούσου, Αγγελική Τρίγκα, Αργυρή Θαλασσινού
Η Ένωση έχει ως στόχο τη διατήρηση της μνήμης των αλησμόνητων πατρίδων της Μικράς Ασίας και τη διάδοση του πολιτισμού που μετέφεραν οι πρόσφυγες.
Η αποστολή της υλοποιείται μέσω:
Διαλέξεων από διακεκριμένους ομιλητές
Τιμητικών διακρίσεων
Προσκυνηματικών εκδρομών στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Ιωνία, Καππαδοκία)
Μουσικοχορευτικών παραστάσεων και παραδοσιακών χορών
Εκθέσεων ζωγραφικής και φωτογραφίας, με έμφαση στα πρώτα χρόνια εγκατάστασης των προσφύγων
Σημαντική πρωτοβουλία υπήρξε η ανέγερση μνημείου του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης στον περιβάλλοντα χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου.








Ζωντανεύει Μικρασιακά έθιμα

Λεύκωμα-ημερολόγιο με μνήμη

Εκδηλώσεις & επετειακά αφιερώματα

Δράσεις με γνώση & μεράκι

Συλλογή και καταγραφή υλικού

Γνώση, σεμινάρια, αφηγήσεις
Μπορεί η Σμύρνη να χάθηκε από τους χάρτες, αλλά ποτέ δεν έφυγε από τις σελίδες των βιβλίων και τις σκηνές των θεάτρων.
📚 Η λογοτεχνία και το θέατρο έγιναν το καταφύγιο της μνήμης, εκεί όπου οι ιστορίες των Μικρασιατών ξαναζωντανεύουν – όχι ως αριθμοί, αλλά ως πρόσωπα, φωνές, ζωές.
Το μυθιστόρημα «Το Νούμερο 31328» του Ηλία Βενέζη, βασισμένο στην προσωπική του αιχμαλωσία, συγκλονίζει με τη δύναμη του ρεαλισμού.
Ο «Αϊβαλί» του Σόλομου Φραγκούλη και οι μαρτυρίες του Διδώ Σωτηρίου στο «Ματωμένα Χώματα» αποτυπώνουν τον ξεριζωμό με τρόπο που κόβει την ανάσα. ✍️
Το θέατρο επίσης τίμησε τη μνήμη: από την παράσταση «Σμύρνη μου Αγαπημένη» μέχρι σύγχρονες θεατρικές παραγωγές, η σκηνή γίνεται βήμα για τα άφωνα στόματα της Ιστορίας. 🎭
Η τέχνη δεν ξεχνά. Κρατά αναμμένες τις φλόγες της συνείδησης, εκεί όπου το βιβλίο γίνεται φωνή, και το τραγούδι – κραυγή. Κάθε ανάγνωση, κάθε παράσταση είναι ένα ακόμα λιθαράκι για να μη σβηστεί ποτέ η Σμύρνη από τη συλλογική μνήμη. 🔥
#ΜικρασιατικήΛογοτεχνία #ΘέατροΚαιΜνήμη #ΗΤέχνηΘυμάται #ΣμύρνηΣτιςΣελίδες
Αγιασμός των Υδάτων: Στις παραθαλάσσιες πόλεις, όπως το Αϊβαλί και η Σμύρνη, ο σταυρός ριχνόταν στη θάλασσα και οι πιστοί βουτούσαν στα παγωμένα νερά για να τον ανασύρουν. Σε περιοχές όπως η Κίος, υπήρχε το έθιμο της ρίψης του νεότερου καπετάνιου στη θάλασσα και ο πυροβολισμός γκαζοτενεκέδων. Τα «Λόφωτα»: Στη Μικρασιατική Ερυθραία, η εορτή ονομαζόταν και «Λόφωτα», συνοδευόμενη από αγιασμούς και τοπικές τελετουργίες. Επίσκεψη Ιερέα: Την παραμονή των Φώτων, ο ιερέας επισκεπτόταν τα σπίτια με τον «Μικρό Αγιασμό» και ένα κλωνάρι βασιλικό για να ευλογήσει κάθε χώρο, απομακρύνοντας, κατά τη λαϊκή πίστη, τους «Καλικάντζαρους». Ο Σταυρός με Βαρίδια: Στην Κίο, ο σταυρός διέθετε βαρίδια, κάνοντας την ανάδυσή του από τον βυθό μια δύσκολη και τιμητική δοκιμασία για τους κολυμβητές.
Στις 24 Ιουλίου 1923 υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία επισφράγισε μια από τις πιο τραυματικές σελίδες της ελληνικής ιστορίας.
📜 Πέρα από τον επαναπροσδιορισμό των συνόρων, η συνθήκη καθόρισε και κάτι πρωτόγνωρο για την εποχή: την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με βάση το θρήσκευμα.
Αυτό σήμαινε ότι πάνω από 1.200.000 Έλληνες Ορθόδοξοι της Μικράς Ασίας θεωρήθηκαν "ανεπιθύμητοι" και υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν για πάντα τις πατρογονικές τους εστίες. 🏚️
Οι πατρίδες δεν χάθηκαν σε έναν πόλεμο, αλλά με μια υπογραφή. Οι μνήμες έγιναν ξαφνικά επίσημα παρελθόν.
Η Συνθήκη της Λωζάνης μπορεί να έφερε σταθερότητα στους χάρτες, αλλά άφησε ανοιχτές πληγές στις ψυχές. Οι Μικρασιάτες δεν ξεχνούν – γιατί δεν είχαν το δικαίωμα ούτε να γυρίσουν, ούτε να τιμήσουν τους νεκρούς τους. 💔
Για τους πρόσφυγες, αυτή η συνθήκη σήμαινε σκληρή αρχή, χωρίς γυρισμό. Και για όλους εμάς, είναι ένα διαρκές υπενθύμισμα πως οι πατρίδες δεν χάνονται μόνο με όπλα – αλλά και με αποφάσεις στα τραπέζια των ισχυρών.
#ΣυνθήκηΛωζάνης #ΙστορικήΑδικία #ΑνταλλαγήΠληθυσμών #ΜικρασιατικήΚαταστροφή