Έθιμα και παραδόσεις για τα Θεοφάνεια

Αγιασμός των Υδάτων: Στις παραθαλάσσιες πόλεις, όπως το Αϊβαλί και η Σμύρνη, ο σταυρός ριχνόταν στη θάλασσα και οι πιστοί βουτούσαν στα παγωμένα νερά για να τον ανασύρουν. Σε περιοχές όπως η Κίος, υπήρχε το έθιμο της ρίψης του νεότερου καπετάνιου στη θάλασσα και ο πυροβολισμός γκαζοτενεκέδων.

Τα «Λόφωτα»: Στη Μικρασιατική Ερυθραία, η εορτή ονομαζόταν και «Λόφωτα», συνοδευόμενη από αγιασμούς και τοπικές τελετουργίες.

Επίσκεψη Ιερέα: Την παραμονή των Φώτων, ο ιερέας επισκεπτόταν τα σπίτια με τον «Μικρό Αγιασμό» και ένα κλωνάρι βασιλικό για να ευλογήσει κάθε χώρο, απομακρύνοντας, κατά τη λαϊκή πίστη, τους «Καλικάντζαρους».

Ο Σταυρός με Βαρίδια: Στην Κίο, ο σταυρός διέθετε βαρίδια, κάνοντας την ανάδυσή του από τον βυθό μια δύσκολη και τιμητική δοκιμασία για τους κολυμβητές.